متاسفانه یکی ازمهم ترین عواملی که طبق بررسی بهزیستی کشور در صدر عوامل اقدام به طلاق وجود دارد کمبود و یا نبود مهارت های ارتباطی است.

معمولا نقطه ضعف هایی که در ارتباط و حل تعارض زوج ها وجود دارد موجب نارضایتی های آغازین می شود که عدم رسیدگی به آن ها و تلاش نکردن برای بهتر شدن آن ها موجب جدایی زوج ها می شود.

این مهارت های ارتباطی شامل : صحبت کردن و شنیدن.ابراز محبت.مبادله رفتارهای مثبت و لذت بخش وحل تعارض و اختلاف.داشتن باورها و انتظارات صحیح و واقع بینانه وحمایت متقابل ومهارت های جنسی و…می باشد.

گاتمن معتقد است ابراز افعالی چون محبت و سایر عواطف مثبت با تداوم رضایت مندی از رابطه در ارتباط است.در مقابل الگوهای دیگر از قبیل اهانت کردن و بیزاری .ترس یا کناره گیری عاطفی از یکدیگر و… پیش بینی کننده ی جدایی زوج از یکدیگر است.

ارتباط زوجین با یکدیگر چه اهمیتی در ارضای نیاز های آن ها دارد؟

ابراهام مازلو بنیان گذار روان شناسی انسان گرا در مورد سلسله مراتب نیازها مفصل به نظریه پردازی پرداخته است .مامی خواهیم تاثیر ارتباط زوجین با این هرم نیازهای اساسی را بررسی کنیم.به اعتقاد مازلو نیازهای اساسی ما از یک سلسسه مراتب برخوردار است که رفتار افراد در لحظات خاص تحت تاثیر این نیازها قرار می گیرد.این نیازها در 5 دسته به ترتیب طبقه بندی می شوند؛

1.نیازهای زیستی؛ نیازهای زیستی در اوج سلسله مراتب قرار دارندو تا زمانی که ارضا نشوندبیشترین تاثیر را بر فرد دارند .نیازهای زیستی نیازهای آدمی برای حیات هستندیعنی خوراک وپوشاک.و مسکن.تا زمانی که این نیازها به حد کافی ارضا نشوند عمده فعالیت های شخص احتمالا در این سطح بوده و بقیه نیازها انگیزش کمی ایجادخواهد کرد.

2.نیاز به ایمنی؛ نیاز به رهایی از وحشت تامین جانی و عدم محرومیت از نیازهای اساسی است به عبارت دیگر نیاز به حفاظت از خود در زمان حال و آینده.

3.نیاز اجتماعی یا نیاز به احساس تعلق و محبت؛ انسان موجودی اجتماعی است و هنگامی که نیازهای اجتماعی اوج میگیرد برای روابط معنی دار با دیگران می کوشد.

4.نیاز به احترام؛ این احترام قبل از هر چیز نسبت به خود است و سپس قدر و منزلتی که توسط دیگران برای فرد ایجاد می شود .مازلو معتقد است اگر آدمیان نتوانند نیاز خود به احترام را از طریق رفتار سازنده برآورده کنند ممکن است برای ارضای نیاز به جلب توجه و مطرح شدن به رفتار خراب کارانه یا نسنجیده دست بزنند.

5.خودشکوفایی؛ یعنی شکوفا شدن تمام استعدادهای پنهان آدمی حال این استعداد ها هرچه باشد و در هر زمینه ای که باشد.از نظر مازلو شکوفا شدن یعنی آنچه انسان می تواند باشد یا بشود.

تا این قسمت از مطلب متوجه شدیم که ارتباط سالم و خوب از نیازهای اساسی بشر به شمار می رود به همچنین متوجه شدیم مهارت های ویژه ای برای داشتن ارتباط خوب نیازمندیم . مهارت هایی چون فنون مذاکره ومطرح کردن خواسته ها و رسیدن به موضوعات مشترک برای حل و فصل تعارض ها و کنترل خشم و پرخاشگری نسبت به هم به راهکارهای ویژه ای نیازمندند.در اینجا به مطرح کردن این راهکارها می پردازیم.

پنج راهکار برای به کار گرفتن مهارت ها

1.مشخص کنید : از منظور و مقصود طرف مقابل آگاه شوید و مشخص کنید که دقیقا چه می خواهید  ((آیا از من ناراحتی یا اتفاق دیگری افتاده ؟)) نقطه نظر هایتان را به روشنی مطرح کنید. ((از اینکه به من تلفن نکردی خشمگین هستم.)) کلی گویی نکنید و نگویید (( من از تو ناراحتم .))

2.به گفته طرف مقابل توجه کنید : به جای اینکه با توجه به سخنان طرف مقابل واکنش فوری نشان دهید ببینید در صحبت های او چه نکات مثبتی وجود دارد .این گونه بهتر می توانید مذاکره کنید.

3.سرزنش نکنید : به نقطه نظر های مختلف توجه کنید .لزوما یک راه درست  و یک راه  اشتباه نیست.سرزنش نکنید .به مسئولیت های مشترک بیاندیشید .ممکن است بیش از حد خوشبینانه به نظر برسد.در مواقعی ممکن است کسی اشتباه کند.

4.مراقب خشم باشید : خشم به سادگی روی هم انباشت می شود و رنجش بروز می کند.خشم چرخه ای معیوب ایجاد می کند به طوری که خشمگین شدن یک طرف سمت دیگر رابطه را خشمگین می کند و خشمگین شدن این یکی به شدت خشم اولی را می افزاید.

5.توهین نکنید : حرف های توهین آمیز مذاکرهرا مخدوش می کند.به عنوان نمونه به عبارت زیر توجه کنید :(( نمی توانم با آدم بی منطقی مثل تو صحبت کنم.)) (( تو بسیار خودخواه و خودبین و خودرای هستی.))

باورها اشتباه در روابط

دو باور شایع و اشتباه مانع از آن می شوند که برخوردی سازنده با رابطه داشته باشید.

1.((رابطه ای که برای حفظ آن باید تلاش کرد نداشتنش بهتر است.))

اگر بگویید (( من نباید روی این رابطه تلاش کنم.)) شرایطی فراهم می آورید که حل کردن مسئله با دشواری رو به رو می گردد.بعصیها بر این باورند که اگر روی رابطه ای کار کنید لطف و خودجوشی آن را از بین می برید.این برداشت درستی نیست.

2.(( تو باید بدانی من چه احساسی دارم.)

این برداشت فرض را بر این می گذارد که اگر دو نفر در ارتباط نزدیک با هم هستند باید خود به خود از اخساسات یکدیگر آگاه باشند.انگار نوعی تله پاتی میان آن ها وجود دارد.اما اینطور نیست .امکان ذهن خوانی وجود ندارد.هراندازه که با اشخاص نزدیک باشید نمی توانید ذهن آن ها را بخوانید.مگر آنکه آن ها اطلاعاتی را در این خصوص در اختیار شما بگذارند.

مراجعینی که اغلب مراجعه می کنند سوالاتی دارند که چگونه یکدیگر را بهتر بشناسند و یا چگونه اختلافات خود را حل کنند بهتر است مهارت های زیر را اگر شما هم چنین سوالاتی دارید بیاموزید.

1.چگونه انتظارات خود را شفاف و روشن بیان کنید.

2.چگونه از یکدیگر انتقاد کنید.

3.چگونه از یکدیگر درخواست کنید.

4.چطور به تاثیر و اهمیت زبان بدن پی ببرید.

5.چگونه دوگانگی در کلام وزبان بدن را مدنظر قرار دهید.

6.چگونه اطلاعات بیشتری درباره هم کسب کنید.

7.چگونه تصمیم بگیرید.

سه راهنمایی برای بهبود روابط

1.به جای تغییر دادن دیگران خودتان را تغییر دهید.

وقتی روابط ما با دیگران متلاطم می شود می خواهیم هر طور شده به این نتیجه برسیم که این ها هستند که باید تغییر کنند نه خود ما.البته ممکن است حقیقت داشته باشد که شخص طرف مقابل ما نیز باید تغییر کند اما از آنجایی که نمی توانید دیگران را تغییر دهید هرگونه تلاش در این مورد بی فایده است شاید دقیق تر این باشد که بگوییم تنها راه تغییر دادن دیگران این است که خودمان را تغییر دهیم.چه بهتر که طرز برخوردمان را با آنها تغییر دهیم .تغییر دادن خود هم همیشه دشوار است.اما تغییر دادن دیگران همیشه دشوار تر است.از این روی تغییر دادن خودمان به مراتب سهل تر است.تغییر دادن دیگران را به خودشان واگذار کنید.اینگونه وضع شما و دیگران به مراتب بهتر می شود.

2.تغییر وقت گیر است.

وقتی می خواهید روابط خود را با دیگران تغییر دهید ممکن است آن ها در مقابل این تغییر مقاومت کنند و سعی کنند شما را از این صرافت بیاندازند.بنابراین تغییر دادن روابط خود با دیگران ممکن است از تغییر دادن خودتان بیشتر وقت بگیردو مسلما به مداوت و ممارست احتیاج دارد.

3.با دیگران به همان شکلی که هستند برخورد کنید.

وقتی می گویید :(( کاش به من میگفت که به چه فکر می کند)) به خودتان دستور توقف دهید و و واقع بین باشید.اگر می خواهید در روابط خود تغییراتی دهید باید این (( اگرها)) را تغییر دهید و دیگران را به شکلی که هستند پذیرا باشید.وقتی برای تغییر دادن خود اقدام می کنید طرف مقابل نیز برای تغییر خود به احتمال زیاد تلاش می کند.در این زمان است که می توانید بفهمید که آیا می توانید در ارتباط با هم کار کنید و به نتیجه برسید.اگر سعی کردید خودتان را تغییر دهید و به این نتیجه رسیدید که وضع از آنچه هست بهتر نشده است  و شما هنوز فکر می کنید که چه بهتر که طرف مقابل شما می توانست تغییر کند در این صورت بهتر است که به روابط خود با او پایان دهید.

ما باید بتوانیم ایرادات رفتاری خود را اصلاح کنیم تا میزان سازگاریمان با اطرافیان افزایش یابد.طبق تئوری انتخاب تنها کسی که می توانیم کنترل کنیم خودمان هستیم.وقتی رابطه نامفقی داریم اول باید بگردیم ببینیم خودمان چه کارهایی می توانیم انجام دهیم تا رابطه را بهبود بخشیم.

هفت رفتار پیوند دهنده یا مهرورزی از دیگاه تئوری انتخاب:

1.گوش دهید.

2.حمایت کنید.

3.تشویق کنید.

4.احترام بگذارید.

5.اعتماد کنید.

6.پذیرش فرد همانگونه که هست.

7.گفت و گوی همیشگی بر سر اختلافات.

منابع:

آرنولدلازاروس. کیلفورد لازاروس. مهارت های زندگی

ویلیام گلاسر.ازدواج بدون شکست

گیلیان باتلر.تونی هوپ.راهنمای سلامت روان.

مارتین پاین .مشاوره با زوج ها راهنمای کاربردی روایت درمانی.