مقدمه
یاری رسانی شامل همه فعالیت هایی است که به منظور کمک کردن به دیگران صورت میگیرد، خواه این فعالیت ها در رابطه رسمی و حرفه ای صورت گیرد خواه در رابطه غیر رسمی.با این توصیف میتوان گفت افراد زیادی در فرایند یاری رسانی مشغول هستند مثل پزشکان،روان پزشکان و از جمله مشاوران و روان شناسان می باشند.
ولی آیا همه این متخصصین یاری رسان هستند،یاجزئی تر بگوییم آیا همه روانشناسان و مشاوران این قدرت یاری رسانی را دارند؟ آیا نیاز است که یک سری شاخصه ها را داشته باشند؟
شاخصه های یک روان شناس خوب
- رابطه یاورانه
اولین گام در کمک به مراجعین برقراری رابطه است و هدف این است که مراجع درک شود و درمانگر بتواند با درک کافی و همدلی لازم به نیاز های مراجعین برسد.در این ارتباط یارانه مشاور می تواند نقش راهنما،مربی،تسهیل گر یادگیری را داشته باشد.اهداف؛ ایجاد تغییر در رفتار و سبک زندگی مراجع،تغییر باورها و خودپنداشتها،رشد آگاهی و ادراک و رهایی از رنج و ناراحتی می دانند.
درصورتی این رابطه می تواند اثر بخش باشد که:
۱-مهارت روانشناس و مشاور در بیان و انتقال درک خود از احساسها،جهان بینی و رفتار مراجع قوی باشد.
۲-توانایی مشاور در شناسایی و روشن سازی مشکل مراجع
۳-توانایی مشاور در به کار گیری راهبردهای مشاوره ای مقتضی برای تسهیل خودکاوی،خود شناسی،مسئله گشایی و تصمیم گیری مراجع بالا باشد.
توجه مثبت و پذیرش
یکی از نگرانی های اصلی افراد در ارتباط با دیگران نگرانی از قضاوت و ارزش گذاری طرف مقابل است و یا در طول زندگی از بچگی برای ما شرط گذاشتند و قضاوت شدیم.یکی از ویژگی های روان شناسی و مشاور پذیرش بی قید و شرط مراجع به عنوان انسان با تمام کم و کاستی است.بنابراین زمینه و شرایط بیان اظهارات مراجع فراهم گردد و حس آزادی بیان احساسات را تجربه کند
_صداقت
مشاوره در جلسات درمان پایبند به اصول اخلاقی می باشد،خودش را پشت نقاب مخفی نکند.صریحا احساسات،افکار،واکنشها و نگرش هایش را به مراجع و ساختار روانی مراجع ابراز کند.البته این خود افشاگریها کاملا منطبق بر اهداف درمان باشه و در راستای بهبود مراجع باشد نه تخلیه عواطف خود درمانگر و رفع نیازهای شخصیشان.
_درک همدلانه
یکی از وظایف ما روانشناسان و مشاوران شناخت احساسات و افکار مراجعین آنطور که تجربه کرده اند است.یعنی شناخت دنیای درونی مراجعان و انتقال این ادراک به آنها است.به عبارتی دیگر با عینک مراجعین دنیارا ببینیم.همدلی دو نوع است:
همدلی عاطفی:درک دنیای عاطفی احساسات،ناراحتی…است.
همدلی شناختی:درک مسائل و مشکلات مراجعین است.
_متخصص بودن
روانشناسی نیز از رشد علم عقب نماند،همین امر روانشناس را ملزم می کند که با رشد علمی و تغییرات همراه باشند وگرنه به مرور کنار گذاشته می شوند و از سوی دیگر مشکلات امروزه نیز تنوع پیدا کرده و روانشناس لازمه به بصورت تخصصی کار کند نه اینکه خدمات به همه مراجعین بدهد.
همچنین روانشناس مراجع را با دلایل علمی آگاه کند که تنها فردی نیست که مشکل دارد . معلومات خودمان را به مراجعین نشان دهیم.در مورد شک و تردید های بیماران صحبت کنیم.بتوانیم با تشخیص درست و نحوه درمان مناسب بیمار یا مراجع را امیدوار کنیم.
چرا به مراکز مشاوره و روانشناسی مراجع کنیم؟
با توجه به رشد علم و تکنولوژی ،همچنین افزایش روز افزون مشکلات فردی،بین فردی_ارتباطی ، کاری ، زناشویی و فرزند پروری و اختلالات جنسی و اضطراب و افسردگی و نیز ظهور اختلالات جدید در قرن کنونی ،پس یک روان شناس با رشد علمی و تکنولوژی و تنوع زیاد اختلالات جواب گوی تمام مراجعین با ویژگی ها و دردهای متفاوت نیست پس نیاز است مراجعین در انتخاب خود دقت کنند و به جای مراجعه به دفتر روان شناسی به مراکز مشاوره که تعداد زیادی درمانگر،با تخصص های زیادی هستند مراجعه کنند.در مراکز روانشناسی که به صورت تیمی کار می کنند و در خیلی از زمینه ها یا مشکلات فردی خاصی یا موضوع خاصی جلسه برگزار می کنند که مشکل فرد را حل کنند.ضمنا گروه درمانی برگزار می گردد و از همه مهمتر مراجع حق انتخاب دارد که کدام روانشناس را انتخاب کند.
چرا به روان شناس مراجعه نمی کنید؟
یکی از دلایل اصلی که مردم به روان شناس مراجعه نمیکنند شرایط فرهنگی کشورمان است که حضور به مشاور و روان شناس را نشان از مشکلات شدید روانی یا به اصطلاح میگویند فرد روانی است(در صورتی که شاید ۱ درصد انسانها دچار مشکلات شدید هستند که آنها هم قابل درمان هستند).
یا اینکه می گوید ذات آدم تغییر نمی کند پس رفتن پیش مشاور بی فایده است(یکی از مسائلی که بایستی روشن شود این است که منظور از ذات چیه؟ روانشناسی به دنبال حل مشکلات فعلی و تغییر درون انسان هست و تا الان آنچه که تحقیقات گفته اند جواب داده).
یکی دیگر از دلایل؛ممکن است از روان شناسی دیگر،راهکار گرفته باشند ولی به دلیل اینکه خود مراجع تکالیف را اجرا نکرده یا راهکار اشتباه بود مراجعه نمی کنند.پس اینجاست که بایستی به مراکز مشاوره مراجعه کنید که متخصصین زیادی با رویکرد و تخصص خاص دارند.
از جمله دلیل بحث مالی است که می گویند هزینه مشاوره زیاد است ولی با یک تحلیل ساده میتوان گفت هزینه خارج از عرف نیست.مثلا هزینه ای که ای که گاها چند هفته برای دندان پزشکی داده میشود با تعداد زمانی که فرد مشاوره میدهد مقایسه کنید.
دلیل دیگر پزشک محوری بودن است، توجه مراجعین ابتدا بعد جسمی است و نگران مشکلات جسمی هستند و پیگیر دریافت دارو هستند.در صورتی که با مراجعه به روان شناس و اجرای چند تا تکنیک مسائل زندگی حل میشود.
یکی دیگراز مشکلات عدم مراجعه؛به روانشناس چه بگویم؟
گاها برخی از مراجعین چون زندگی را ناامن یا انتقادی میبینند و عزت نفس پایینی دارند و یا دچار اختلالاتی مثل اضطراب و افسردگی هستند به دلیل عدم قدرت ابراز وجود و حس اینکه هیچ کس مرا درک نمیکند مراجعه نمیکنند.
ویژگی های یک روانشناس خوب و اثر بخش در تهران
ویژگی شخصی مشاور و روان شناس؛خود آگاهی و خود شناسی،سلامت روان شناختی،درک و همدلی،روشن فکری،بی طرف،توانایی ارتقای مراجعین را داشته باشد.
مشاور اثر بخش:۱-مشتاق یادگیری ۲-از داشتن تجارب گسترده استقبال کند۳-می تواند با مفاهیم پیچیده و مبهم برخورد کند و برای آنها ارزش قائل باشد۴-قادرند هیجان دیگران را تشخیص دهند و بپذیرند۵- به رشد هیجانی خودشان میپردازند۶-دارای مهارت بین شخصی قوی ای هستند۷-بر اتحاد درمانی باور دارند۸- قادرند از مهارتشان در رشد فرد دیگر استفاده کنند.
در مرکز مشاوره و روانشناختی روانلی شما شاهد کادر مجرب و علمی و دلسوز مراجعین هستید.
منابع:
- خلاصه روانپزشکی نوشته کاپلان و سادوک ،ترجمه دکتر فرزین رضاعی
- هنر درمان نوشته دکتر اروین د.یالوم ،ترجمه دکتر سپیده حبیب
- مبانی راهنمایی و مشاوره ، دکتر شکوه نوابی نژاد و دکترعبدالله شفیع آبادی
